مقدمه به‌منظور تحقق «عدالت آموزشی» در نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی و تحقق امر خطیر شناسایی، هدایت و تربیت صاحبان استعدادهای برتر براي پرورش نخبگان آیندۀ کشور؛ در چارچوب اسناد بالادستی به ویژه سند ملی نخبگان و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، اساسنامۀ «سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان» به شرح ذیل به تصویب رسید: فصل اول: کلیات ماده 1: شخصیت حقوقی و نام سازمان دارای شخصیت حقوقی مستقل است و به صورت مؤسسۀ آموزشي و پژوهشي دولتی وابسته به وزارت آموزش و پرورش و منحصراً براساس مقررات این اساسنامه اداره می‌شود. نام سازمان عبارت است از «سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان» که از این پس در این اساسنامه به‌اختصار «سازمان» نامیده می‌شود. ماده 2: هدف هدف از تأسیس سازمان، عبارت است از تعیین خط‌مشی، برنامه‌ریزی، پشتیبانی و نظارت بر شناسایی، هدایت و تربیت استعدادهای برترکشور در دورۀ تربیت رسمی و عمومی. ماده 3: وظایف 1- شناسايي و فراهم آوردن زمينه‎هاي رشد و ارتقای فرهنگي، پژوهشي و علمي استعدادهاي برتر دانش‎آموزان در سراسر کشور 2- برنامه‌ريزي مناسب براي حضور دانش‎پژوهان كشور در عرصه‎هاي علمي پژوهشي جهاني 3- تقویت معرفت و تربیت دینی، اعتلای هویت اسلامی ـ ایرانی و ارتقای دل‌بستگی ملی دانش‌آموزان صاحب استعدادهای برتر 4- هدایت تحصیلی و شغلی دانش‌آموزان صاحب استعدادهای برتر براي رفع نیازها و اولویت‌های علمی، فناوری، فرهنگی، ادبی، هنری و مدیریتی کشور 5- شناسایی؛ حمایت و استفاده از روش‌های بهره‌مندی از ظرفیت نهادهای مردمی و غیردولتی واجد شرایط به ویژه فارغ‌التحصیلان سمپاد 6- حمایت از پژوهش‌های علمی در زمینه‌های مربوط به شناسایی و پرورش دانش‌آموزان صاحب استعدادهای برتر 7- آموزش و ارتقاي توانمندي کارشناسان و معلمان در راستای شناسایی و پرورش دانش‌آموزان صاحب استعدادهای برتر 8- تألیف، تدوین و انتشار آثار مکتوب و محصولات چندرسانه‌ای آموزشی براي ارتقاء سطح علمی معلمان و دانش‌آموزان صاحب استعدادهای برتر 9- کمک به تأمین امکانات مادی و کمک‌آموزشی برای دانش‌آموزان مستعد محروم و وابسته به خانواده‌های کم بضاعت و مستضعف فصل دوم: ارکان ماده 4: ارکان سازمان دارای ارکان زیر است: 1- هیئت امنا. 2- رئیس سازمان. ماده 5: هیئت امنا هیئت امنا، عالی‌ترین مرجع سازمان در زمینۀ تعیین خط‌مشی‌ها و تصمیم‌گیری‌های کلان و دارای کلیۀ اختیارات قانونی در حدود اهداف و وظایف سازمان و ادارۀ امور آن است. ریاست هیئت امنا بر عهدۀ وزیر آموزش و پرورش است. ماده 6: ترکیب هیئت امنا 1- وزیر آموزش و پرورش (رئیس هیئت امنا) 2- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا معاون ایشان 3- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا معاون ایشان 4- دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی 5- معاون علمی و فناوری رئیس جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان 6- رئیس سازمان برنامه و بودجه یا معاون ایشان 7- یک نماینده از مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه 8- دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش 9- رئیس سازمان (دبیر هیئت امنا) 10- 13 الی دو نفر از شخصیت‌های علمی و فرهنگی کشور و دو نفر از فارغ‌التحصیلان مدارس سمپاد. تبصره 1: اعضای حقیقی(ردیف 10 الی 13) به پیشنهاد رئیس و اعضای هیئت امنا و اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی و با تصویب این شورا به مدت چهار سال انتخاب خواهند شد. انتخاب مجدد اعضای حقیقی بلامانع است. تبصره 2: یک نفر از شخصیت‌های علمی و فرهنگی کشور و یک نفر از فارغ‌التحصیلان مدارس سمپاد مذکور در بند 10 الی 13 از میان بانوان انتخاب می‌شوند. ماده 7: وظایف هیئت امنا 1- تأیید رئیس سازمان که از سوی وزیر آموزش و پرورش پیشنهاد می‌شود 2- تعیین خط مشی‎های سازمان 3- بررسي و تصویب برنامه‌های راهبردی بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه مدت، بودجه و ترازنامۀ سالانۀ سازمان 4- تصویب ساختار و نمودار سازمانی، ضوابط مالی و معاملاتی و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی سازمان 5- بررسي و تأیید مقررات و آیین‌نامه‌های خاص آموزشی و پرورشی مربوط به شناسایی و پرورش دانش‌آموزان صاحب استعدادهای برتر به‌ویژه مدارس استعدادهای درخشان 6- تصمیم‌گیری در مورد عضویت سازمان در مجامع و سازمان‌های بین‌المللی 7- نظارت بر حسن اجرای مفاد اساسنامۀ سازمان و برنامه‌های مصوب 8- پیشنهاد اصلاح یا تغییر مفاد اساسنامه به شورای عالی انقلاب فرهنگی 9- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای رئیس سازمان یا پیشنهادهایی که از جانب دست‌کم سه نفر از اعضای هیئت امنا ارائه شده باشد. 10- انتخاب حسابرس و استماع گزارش سالانه ماده 8: جلسات عادی هیئت امنا، حداقل سالی دوبار، به دعوت رئیس هیئت امنا تشکیل می‌شود. جلسات با حضور حداقل دو سوم از اعضای هیئت امنا رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رأی موافق اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر است. تبصره: جلسات فوق‌العادۀ هیئت امنا برحسب ضرورت، با پیشنهاد رئیس سازمان یا رئیس هیئت امنا و یا سه نفر از اعضای هیئت امنا و با دعوت رئیس هیئت امنا تشکیل می‌شود. ماده 9: مصوبات هیئت امنا، با امضای رئیس هیئت امنا جهت اجرا به سازمان و در صورت ضرورت به دیگر زیرمجموعه‌های وزارت آموزش و پرورش ابلاغ می‌شود. ماده 10: رئیس سازمان رئیس سازمان که بالاترین مقام اجرایی سازمان است، به پیشنهاد وزیر آموزش و پرورش و تأیید هیئت‌امنا انتخاب و با حکم وزیر آموزش و پرورش برای مدت ۴ سال منصوب می‌شود. رئیس سازمان باید دارای صلاحیت اخلاقی، علمی، آموزشی و اجرایی باشد. ماده 11: وظایف رئیس سازمان 1- اداره و هدایت امور سازمان و نظارت بر حسن اجرای فعالیت‌های آن در چارچوب اساسنامه، ضوابط و مقررات مصوب هیئت امنا 2- نصب و عزل در چارچوب آیین‌نامه‌های مصوب سازمان با رعایت قوانین و مقررات 3- تهیه و تنظیم برنامه و بودجۀ سالانۀ سازمان و ارائه آن در جلسات هیئت امنا 4- تهیه و تنظیم ضوابط اداری و مالی، آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی و مقررات و آیین‌نامه‌های آموزشی و پرورشی سازمان و ارائه آن در جلسات هیئت امنا 5- نمایندگی سازمان در کلیۀ مراجع اداری و قضایی با حق توکیل غیر برای استیفای حقوق سازمان در حدود مقررات 6- حفظ و حراست اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول سازمان 7- ارائۀ گزارش سالانه از فعالیت‌های سازمان به هیئت امنا 8- ارائه ترازنامه و صورت منابع و مصارف سالانۀ سازمان به هیئت امنا 9- پیشنهاد اصلاح یا تغییر مفاد اساسنامه به هیئت امنا و پی‌گیری آن پس از تأیید هیئت امنا براي تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی 10- پی‌گیری و اجرای سایر مصوبات هیئت امنا 11- امضای کلیه اسناد و اوراق تعهدآور سازمان فصل سوم: امور مالی ماده 12: بودجه و منابع مالی بودجه سازمان از محل ردیف‌های بودجه کل کشور و کمک‌ها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی، اعم از دولتی و غیردولتی، تأمین خواهد شد. تبصره 1: سازمان می‌تواند از محل منافع حاصل از موقوفات در نظر گرفته شده برای امور صاحبان استعدادهای برتر، برای برنامه‌های حمایتی و هدایتی خود استفاده نماید. تبصره 2: دستگاه‌های اجرایی می‌توانند در قالب مقررات قانونی مورد عمل، قسمتی از اعتبارات يا درآمد اختصاصي سالانۀ خود را براي کمک به سازمان اختصاص دهند. تبصره 3: هدایای شخصیت‌های حقیقی و حقوقی به سازمان و درآمدهای حاصل از فعالیت‌های مؤسسات و مراکز وابسته به سازمان و نیز مبالغی که به پیش‌نهاد رئیس سازمان و تصویب هیئت امنا از دانش‌آموزان و کارآموزان و سایر افرادی که به آنها خدمتی ارائه می‌شود اخذ می‌گردد، به‌عنوان درآمد اختصاصي تلقي شده و مطابق آیین‌نامۀ مالی سازمان هزینه خواهد شد. ماده 13: معافیت از مقررات عمومی سازمان براساس آیین‌نامه‌ها و مقررات مالی و معاملاتی خاص مصوب هیئت امنا، بدون الزام به رعایت قانون محاسبات عمومی و سایر قوانین و مقررات مالی و معاملاتی اداره خواهد شد. فصل چهارم : سایر مقررات ماده 14: اموال و دارایی‌ها اموال منقول و غیرمنقول و دارایی‌ها و حقوق و سایر امکانات سازمان، متعلق به دولت است که درصورت انحلال سازمان، به وزارت آموزش و پرورش تحویل خواهد شد. تبصره 1: انحلال و یا ادغام سازمان با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی امکان‌پذیر خواهد بود. تبصره 2: هرگونه انتقال و جابه‌جایی اموال منقول و غیرمنقول سازمان به سایر نهادها، باید قبلاً به تصویب هیئت امنا برسد. ماده 15: به منظور پشتيباني علمي و تخصصي از سازمان و تأمين خدمات پژوهشي، آموزشي و پرورشي مورد نياز، باشگاه دانش‎پژوهان جوان به‌صورت موسسه‎اي غير دولتي و هيأت امنايي و براساس اساسنامه مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي ظرف مدت شش ماه از تاریخ ابلاغ این اساسنامه تأسيس و اداره خواهدشد. ماده 16: اصلاح یا تغییر اساسنامه هر گونه اصلاح یا تغییر در مفاد این اساسنامه، فقط از طریق راهکارهای ذیل انجام می‌پذیرد: 1- به پیشنهاد و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی 2- به پیشنهاد هیأت امنای سازمان و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی ماده 17: این اساسنامه مشتمل بر یک مقدمه، ۴ فصل، 17 ماده و 8 تبصره، در جلسۀ 813 مورخ 1397/7/17 شورایعالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.